در قسمت پایانی بخش پیش( بخش هفتم ) توضیحاتی در مورد مبحث بازرسی کالا ارائه گردید که در این بخش به بیان ادامه آن خواهیم پرداخت.

تاریخچه بازرسی در ایران

بازرسی کالا گرچه در سطح بین المللی دارای سابقۀ تاریخی بیش از یکصد سال می باشد، اما در ایران تا قبل از انقلاب اسلامی به جز در مواردی خاص، توسط خریداران کالا مورد استفاده قرار نمی گرفت. موضوع بازرسی کالا به ویژه در زمینه کالای وارداتی به کشور در سال های پس از انقلاب، به سبب ضرورت کنترل خروج ارز از کشور و حصول اطمینان از دریافت کالای خریداری شده مطابق با استاندارد و شرایط مندرج در مدارك خرید اهمیت یافت، و در مقررات مربوط به خریدهای خارجی و واردات کالا به صورت الزامی درآمد. در سال ۱۳۵۹ ، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اولین بخشنامه خود را در مورد ضرورت درج بازرسی کالا در اعتبارات اسنادی خریدهای خارجی، با توجه به برخی سوء استفاده های به عمل آمده توسط دلالان فروش کالا و پاره ای از گزارش های دریافتی در ارتباط با مغایرت مشخصات کالای حمل شده با کالای سفارش شده، صادر نمود. همزمان، بانک مذکور با تشکیل کمیته ای بنام ” کمیته سورویانس” اقدام به بررسی و ارزیابی مؤسسات و شرکت های بازرسی بین المللی نمود.

بازرسی

در بند ۲ شرایط عمومی استاندارد در بازرسی های بین المللی مصوب IFIA ، بازرسی چنین تعریف شده است:

✅ بازرسی عبارت است از انجام بازرسی، بازبینی، بررسی، آزمایش، نمونه برداری، اندازه گیری و عملیات مشابه و صدور گزارش ها و گواهینامه های مربوط به این عملیات و همچنین ارائه خدمات مشاوره ای در رابطه با این موضوعات می باشد.

اتاق بازرگانی بین المللی ICC نیز در بند ب ۹ شرایط اینکوترمز، بازرسی پیش از حمل یا PSI را در تعریفی که به ارائه نموده چنین بیان نموده است :

فعالیت های بازرسی پیش از حمل شامل تمامی اقداماتی است که بررسی کمیت، کیفیت، قیمت از جهت نرخ ارز و شرایط مالی و یا طبقه بندی گمرکی کالایی که به قلمرو کشور استفاده کننده صادر می شود مربوط می باشد، مشروط بر این که اقدامات گمرکی کشوری که کالا از آنجا صادر شده صورت گرفته باشد .

✳️ نکات، ضوابط و شرایط بازرسی :

۱ – کلیه مشخصاتی که برای کمیت و کیفیت و بسته بندی و … مورد نظر می باشد محدود به مواردی است که در سفارش بازرسی آمده است و هر گونه تغییرات کالا انحصاراً از طریق الحاقیه (بانک گشایش کننده اعتبار) صورت خواهد گرفت و در اسرع وقت به اطلاع شرکت بازرسی خواهد رسید.
۲ – خریدار موظف است قبلاً حدود بازرسی را به اطلاع فروشنده رسانیده و موافقت ایشان را برای انجام حدود بازرسی جلب نماید. در صورت عدم موافقت فروشنده با انجام کامل حدود بازرسی و عدم تدارك لازم برای انجام بهینه آن ، بازرس از صدور گواهینامه خودداری و از این بابت هیچگونه مسئولیتی متوجه شرکت بازرسی نمیباشد.
۳ – بازرسی طبق مندرجات سفارش بازرسی و بر اساس حدود بازرسی تعیین شده می تواند در محل تولید، بسته بندی، انبار فروشنده، گمرك یا بندر مبداء، یا چنانچه در اعتبار اسنادی قید شده باشد در گمرك یا بندر مقصد انجام شود. معهذا در هر حالتی، تاریخ صدور گواهینامه همزمان یا بعد از تاریخ صدور بارنامه یا تحویل کالا به خریدار می باشد.
۴ – در مواردی که مشخصات یا حدود بازرسی کامل نبوده و بطور صریح در سفارش بازرسی و مدارك ضمیمه آن تعیین نشده باشد، عرف جاری در بازرسی قبل از حمل و استانداردهای معمول و مورد استفاده تولید کننده یا فروشنده و در خصوص کالاهای مشمول مقررات استاندارد اجباری ضوابط موسسه ۱ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ملاك عمل خواهد بود.
۵ – اقدامات ضروری برای ایمنی بازرس و تدارك شرایط مناسب برای انجام بهینه بازرسی توسط فروشنده به عمل خواهد آمد و هر گونه خطرات بالقوه به اطلاع شرکت بازرسی خواهد رسید.
۶ – در صورت وجود اختلاف جزئی بین مدارك خرید در مورد مشخصات کالا ، ترتیب استناد به اسناد و مدارك عبارت است از ( ۱) اعتبار اسنادی ( ۲) قرارداد خرید ( ۳) پروفرما به ترتیب تاخر زمانی ( ۴) مدارك دیگر

۷ – مشخصات کالا اعم از کیفیت، کمیت، و… در محدوده “روا داری مجاز” طبق استانداردها و روش های حرفه ای بازرسی و آزمون وبا توجه به حدود بازرسی تعیین شده مورد قبول می باشد.
۸ – چنانچه پس از باز شدن اعتبار اسنادی، خریدار بخواهد شرکت بازرسی را تغییر دهد، لازم است ابتدا موافقت کتبی شرکت مزبور را اخذ نماید. در صورتیکه شرکت بازرسی و خریدار در این مورد به توافق دست نیافتند، مراتب به جامعه ممیزی و بازرسی ایران منعکس شده و نظر این جامعه برای طرفین لازم الا جرا خواهد بود. در هر حال در صورت انجام عملیات بازرسی، اعم از اینکه گواهینامه صادر شود یا نشود، کارمزد بازرسی باید پرداخت گردد.
۹ – چنانچه بدلیل مغایرت نتایج بازرسی با شرایط سفارش یا آماده نبودن فروشنده یا تولید کننده برای انجام بازرسی و آزمون به نحو مطلوب و در زمان مقرر، بازرس مجبور به تکرار مراجعه ، بازرسی و آزمون گردد، هزینه های بازرسی و آزمون مجدد جداگانه از کارمزد بازرسی توافق شده توسط فروشنده پرداخت میشود.
۱۰ – هرگونه مدارك و اسناد مد نظر خریدار برای انجام بازرسی ( بروشور، نقشه، مشخصات فنی و غیره ) باید حداقل دو هفته قبل از انجام بازرسی مستقیما توسط خریدار یا نماینده وی به شرکت بازرسی کننده تحویل گردد. چنانچه اینگونه مدارك به موقع توسط خریدار تحویل شرکت بازرسی کننده نشود و این مدارك از طرف فروشنده یا سازنده تحویل گردد ، این مدارك ملاك انجام بازرسی قرار گرفته و شرکت بازرسی مسئولیتی در برابر ادعاهای احتمالی خریدار
نخواهد داشت.
۱۱ – هرگونه روش انجام بازرسی و آزمون و استانداردهای آن که برای تعیین مشخصات کالا حائز اهمیت می باشد باید توسط خریدار در اعتبار اسنادی و یا دیگر مدارك خرید تعیین گردد. در غیر این صورت روش ها و استانداردهای مورد استفاده فروشنده ملاك انجام بازرسی و آزمون خواهد بود.

بدیهی است در خصوص اقلام مشمول استاندارد اجباری ، استانداردها ضوابط موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ملاك عمل خواهد بود.
۱۲ – تاریخ صدور گواهینامه باید موخر یا همزمان با تاریخ بارنامه باشد، مگر آنکه در قرارداد خرید یا اعتبار اسنادی صراحتا زمان یا تاریخ دیگری تعیین شده باشد.
۱۳ – گواهینامه بازرسی پس از صدور به ذینفع اعتبار اسنادی تحویل می گردد مگر آنکه نحوه دیگری در اعتبار اسنادی یا قرارداد خرید تعیین شده باشد.
۱۴ – در صورت حساس بودن نوع بسته بندی متناسب با نحوه حمل ، مشخصات شفاف و دقیق بسته بندی مورد قبول فروشنده باید در مدارك خرید ذکر گردد.
در غیر اینصورت استانداردها و عرف جاری سازنده یا فروشنده ملاك انجام بازرسی خواهد بود.

۱۵ – منظور از کالا در این سفارش ، کالای نو و استفاده نشده و بازسازی نشده می باشد. چنانچه بازرسی کالای مستعمل یا بازسازی شده مورد نظر باشد، خریدار موظف است علاوه بر قید موضوع در اسناد خرید، مراتب را به شرکت بازرسی اعلام تا طی قرارداد جداگانه ای که در آن مشخصات دقیق کالای مستعمل و یا بازسازی شده و نحوه انجام بازرسی و مسئولیت های طرف های ذینفع تعیین شده باشد، بازرسی انجام گردد.

۱۶ – چنانچه محل ساخت ، مونتاژ کالا و یا اجزاء آن مورد نظر باشد باید مراتب با جزئیات که به تائید فروشنده رسیده است صراحتا در مدارك خرید ذکر گردد و تنها اعلام محل مبداء یا صدور گواهینامه مبداء ( Certificate of Origin ) کفایت نمی نماید، در غیر اینصورت استانداردها و عرف جاری سازنده و فروشنده مبنای انجام بازرسی خواهد بود.

۱۷ – شرکت بازرسی کننده و بازرسان آن دارای شخصیت مستقل بوده و خریدار، فروشنده، بانک و یا هر شخص حقیقی و حقوقی دیگر نمی توانند شرکت بازرسی کننده یا شرکت بازرسی آن را در مورد صدور و یا عدم صدور گواهینامه منع یا مجبور نمایند مگر به حکم رسمی مراجع قانونی ذیصلاح.

✳️ شرکت بازرسی کننده در موارد زیر میتواند از ارائه گزارش بازرسی خودداری نماید :

( ۱ ) غیر مجاز یا غیر قانونی بودن موضوع بازرسی

( ۲ ) عدم انطباق موضوع بازرسی با شرایط مندرج در مدارك خرید
( ۳ ) عدم همکاری فروشنده یا سازنده در انجام مطلوب و صحیح حدود و دامنه بازرسی

( ۴ ) اعلام رای مراجع ذیصلاح

( ۵ ) عدم پرداخت کارمزد

۱۸ – در صورت مشاهده هر گونه مغایرت احتمالی در کمیت، بسته بندی کالا یا مشخصات سفارش، خریدار باید موارد را ظرف مدت سه ماه از تاریخ ورود کالا و قبل از ترخیص کالا از گمرك مقصد و بدون انجام تغییراتی که ممکن است در تعیین مسئول یا چگونگی ایجاد مغایرت ادعا شده خلل وارد نماید به اطلاع فروشنده و شرکت بازرسی رسانیده و ترتیبات لازم براي انجام بازدید، نمونه برداری و بازرسی مجدد و تحقیقات اولیه لازم را برای تعیین میزان و علت مغایرت فراهم نماید مگر آنکه قبلاً و بطور شفاف ترتیبات دیگری با شرکت بازرسی توافق شده باشد.
۱۹ – در صورت کشف هر گونه مغایرت بعد از ترخیص کالا از گمرگ و حداکثر تا ۶۰ روز پس از ترخیص کالا از گمرك ، خریدار باید مراتب را کتباً به فروشنده و بازرس اعلام نماید و چنانچه تمامی کالا موجود بوده و قابل شناسایی بر اساس مدارك حمل بوده و نیز بسته بندی های دست نخورده هنوز موجود باشد، شرکت بازرسی ، به عنوان همکاری و مساعدت در جهت احقاق حقوق احتمالی خریدار و ارائه گزارش ، نسبت به بازرسی مجدد کالا اقدام می نماید.
۲۰ – هزینه هر گونه بازرسی و نمونه برداری و آزمایش بر روی کالا فراتر از حدود بازرس تعیین شده به عهده خریدار / متقاضی می باشد.
۲۱ – فروشنده مسئول نهایی تحویل کالا منطبق با مشخصات تعیین شده در مدارك خرید بوده و صدور گواهینامه بازرسی رافع مسئولیت های قراردادی فروشنده نمی باشد و درصورت اثبات هرگونه مغایرت در مشخصات کالا، جبران خسارات وارده به عهده فروشنده می باشد. معهذا شرکت بازرسی موظف است در حد عرف معمول و حدود بازرسی تعیین شده برای احقاق حقوق حقه خریدار همکاری و اقدامات لازم را به عمل آورد.
۲۲ – شرکت بازرسی موظف است کار بازرسی ارجاعی را با دقت و مهارت حرفه ای لازم انجام دهد. معهذا تحت هیچ شرایطی مسئولیت و تعهدات شرکت بازرسی و کارکنان وی در قبال قصور اثبات شده در مراجع ذیصلاح از حداکثر ده برابر میزان کارمزد بازرسی دریافتی به نسبت آن قسمت از محموله مورد بازرسی که قصور مربوط به آن قسمت به اثبات رسیده باشد و حداکثر ۲۰ هزار یورو تجاوز نخواهد کرد . بدیهی است در مورد عمدی بودن خطای شرکت بازرسی رای مرجع صالحه قضایی مورد استناد می باشد.
۲۳ – صدور گزارش و گواهینامه بازرسی توسط شرکت بازرسی منحصراً حکایت از وضعیت کالا در هنگام انجام بازرسی و تا قبل از صدور بارنامه داشته و هرگونه خسارت وارده به کالا بعد از صدور بارنامه ، ناشی از حمل و نقل یا تخلیه و جابجائی، نحوه نگهداری و انبارداری، واکنش فیزیکی و شیمیائی و یا شرایط جوی نامساعد به منزله مغایرت کالا به هنگام بازرسی محسوب نگردیده و شرکت بازرسی در قبال آن مسئولیتی نخواهد داشت.
۲۴ – در صورت بروز هرگونه اختلاف ، طرفین بدواً از طریق مذاکره نسبت به حل و فصل اختلاف فی مابین اقدام خواهند کرد در غیر اینصورت مراجع ذیصلاحدر کشور جمهوری اسلامی ایران صالح به رسیدگی می باشند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *